Jouw koffie is een kwaliteitsproduct, en daardoor ook kwetsbaar: Zuurstof en licht zorgen ervoor dat de kwaliteit al vanaf het moment van branden begint af te nemen. Een koffiezak is daarom meer dan een mooie buitenkant: Het is een beschermlaag die de kwaliteit van jouw kop koffie bepaalt. Naast versheid speelt ook duurzaamheid een belangrijke rol in verpakkingsland: We begrijpen natuurlijk dat jullie niet blij worden van nog meer plastic.
Laten we vooropstellen dat een verpakkingsvrije optie het allerbeste zou zijn. Dit is dan ook de filosofie achter de blikken voor onze zakelijke klanten, die we tientallen keren opnieuw gebruiken. Alleen zijn herbruikbare blikken voorlopig nog niet mogelijk voor consumenten, waardoor we toch voor zakken moeten kiezen. In deze blog neemt onze Impact Manager Thijs jullie mee in de afwegingen die wij hebben gemaakt voor onze nieuwe verpakkingen. Wat zegt de wetenschap over koffieverpakkingen? En waar zitten de risico’s op greenwashing?
Koffiezakken: Meer dan een jasje
Vanaf het moment van branden begint koffie aroma te verliezen door oxidatie. Dat gebeurt sneller dan veel mensen denken, zeker na verkeerd openen of bij een slechte kwaliteit verpakking. Daarom worden koffiebonen vaak verpakt in materialen die zuurstof zo min mogelijk doorlaten en/of uitgerust zijn met een ventiel om gassen te laten ontsnappen zonder zuurstof binnen te laten.
De bekendste verpakking in de supermarkt is de klassieke, glanzende koffiezak. Meestal bestaat die uit een combinatie van kunststoffen en aluminium. Voor de kwaliteit werkt dat uitstekend, het probleem is alleen dat deze verpakkingen in het huidige systeem niet recyclebaar zijn, omdat de lagen niet goed te scheiden zijn (Wageningen University & Research, z.d.-a). De vraag is dus: Hoe kies je een verpakking die de koffiekwaliteit goed beschermt, maar ook zo circulair mogelijk is?
Het WUR onderzoek “verpakken versus verliezen”?
Voor antwoorden op dit soort vragen kijken we naar de wetenschap, in dit geval naar de Wageningen Universiteit. In het programma Verpakken versus Verliezen worden verpakkingsoplossingen beoordeeld op hun totale milieu-impact. Belangrijk in deze aanpak: Ze tellen niet alleen het materiaal van de verpakking mee, maar ook het effect op houdbaarheid en verspilling/verlies. De WUR laat zien dat dit juist bij koffie zwaar weegt, omdat de klimaatimpact van de koffiebonen zelf zo hoog is (Wageningen University & Research, z.d.-a).
Bonen hebben de meeste impact
De WUR studie laat zien dat de klimaatimpact van koffie vooral in de productie zit en veel minder in de verpakking. Negentig procent van de totale CO₂-impact komt namelijk van de bonen zelf (Wageningen University & Research, z.d.-a). Dat betekent dat een slechte verpakking de milieu-impact flink kan verhogen, omdat het leidt tot meer weggegooide koffie. Hoog tijd dus voor een deep dive in de wereld van verpakkingen!
De papieren zak
De papieren koffiezak is vaak een gevoel van opluchting: eindelijk een verpakking zonder plastic. Maar schijn bedriegt en er ligt greenwashing op de loer. Grofweg zijn er drie soorten papieren zakken:
-Papieren zak zonder barrière
Een ‘echte’ papieren zak bestaat alleen uit papier, zonder coating of barrièrelaag. Dat klinkt duurzaam, maar voor koffie werkt het niet. Koffie is namelijk extreem gevoelig voor zuurstof en vocht. Zonder barrière neemt de houdbaarheid sterk af en verliest de koffie sneller smaak en kwaliteit.
Het onderzoek van Wageningen laat zien dat verpakkingen met een hoge zuurstofdoorlaatbaarheid kunnen leiden tot aanzienlijk hogere verliezen. Bij bepaalde verpakkingen kan dit oplopen tot ongeveer 10,8% verlies, tegenover 0,4% bij betere verpakkingen (Wageningen University & Research, z.d.-a).
-Papieren zak met plastic coating
De tweede variant is een papieren zak met een coating. Aan de buitenkant lijkt de verpakking vaak volledig van papier. Vaak wordt dat ook zo gepresenteerd in de marketing: een natuurlijke bruine kleur, een papierstructuur en soms zelfs met claims als “plasticvrij”. Maar technisch gezien klopt dat niet. De binnenlaag bestaat namelijk uit plastic of een kunststof coating om zuurstof en vocht tegen te houden. Deze combinatie is moeilijk te scheiden en daarom moeilijk te recyclen.
-Papieren zak met waterbasis coating
Er zijn ook nieuwe innovaties, zoals papieren verpakkingen met een coating op waterbasis. Ook wij hebben hiermee geëxperimenteerd, onze oude zakken bestonden uit dit materiaal. Technisch werkt deze oplossing goed: de coating kan een zuurstofbarrière creëren zonder plastic folie. In de praktijk bleek deze verpakking echter te kwetsbaar. Tijdens transport en verwerking ontstaan kleine beschadigingen. Dat leidt tot scheuren of lekken, waardoor koffie verloren gaat. Daarnaast gaven onze klanten aan dat ze dit geen prettige verpakking vonden. Dat betekent voor ons dat we op onderzoek uit moesten.
Composteerbaar is geen vrijbrief
Soms worden composteerbare plastics als oplossing gepresenteerd. Maar ook hier is nuance belangrijk. Uit een WUR-studie naar de verwerking van (composteerbare) plastic producten blijkt dat dit complexer ligt dan je zou denken. In deze blog over onze koffiecups schreven we daar al meer over (Van der Zee & Molenveld, 2020).
Monomateriaal: De beste “wegwerp”-optie
De realiteit is dat hergebruik zoals met onze blikken helaas (nog) niet altijd mogelijk is. Gelukkig is er een tweede route: Design for recycling. Dat betekent: Vermijd onnodige complexiteit, en maak recyclen zo eenvoudig mogelijk. Gecombineerd met het gebruiksgemak dat een plastic zak biedt, en de wetenschappelijke onderbouwing van de WUR was voor ons de keuze duidelijk.
Vanaf 10 April gaat de We Wonder Company over op monomateriaal verpakkingen. We kiezen daarmee voor een verpakking die jullie koffie goed beschermt, makkelijk te recyclen is, en transparant. Zo maken we vandaag de beste schaalbare keuze, terwijl we samen met WUR blijven bouwen aan een circulaire toekomst waarin hergebruik echt de norm wordt.
Bronnen
• Van der Zee, M., & Molenveld, K. (2020). The fate of (compostable) plastic products in a full scale industrial organic waste treatment facility. Wageningen Food & Biobased Research, Wageningen University & Research.
• Molenveld, K., & Van den Oever, M. (2014). Catalogus biobased verpakkingen. Wageningen Food & Biobased Research, Wageningen University & Research (Reeks: Groene Grondstoffen).
• Wageningen University & Research (WUR). (z.d.-a). Publieke samenvatting – Verpakken versus Verliezen: Case “Verpakking verse koffiebonen”. Wageningen University & Research.
0 reacties